Een doeltreffend woon- en voorzieningenbeleid begint bij een helder en modern grondbeleid. De Gemeenschapslijst kiest voor een pragmatische koers: faciliterend en passief grondbeleid waar dat kan, en actief grondbeleid waar dat nodig is om maatschappelijke doelen te realiseren. De gemeente hoeft niet altijd zelf aan het roer te staan, maar moet die rol wél kunnen pakken wanneer woningbouw, leefbaarheid of betaalbaarheid daarom vragen.

Het huidige grondbeleid vraagt om actualisatie en vereenvoudiging. Regels en uitgangspunten moeten duidelijk en toepasbaar zijn — voor inwoners, ontwikkelaars én de gemeentelijke organisatie. Door het grondbeleid te moderniseren en beter te laten aansluiten op de woningbouwopgave, ontstaat meer snelheid, zekerheid en voorspelbaarheid in gebiedsontwikkeling.

Differentiatie en maatwerk in grondprijzen

De Gemeenschapslijst wil een vernieuwend, flexibel en toekomstbestendig grondbeleid. Grondbeleid mag geen star financieel instrument zijn, maar moet actief bijdragen aan maatschappelijke doelen zoals betaalbaar wonen, leefbare kernen en evenwichtige ontwikkeling. Daarom pleiten wij voor kern-specifiek grondbeleid. Niet één lijn voor de hele gemeente, maar per kern een duidelijke uitbreidingsstrategie waar uitbreiding gewenst is, wanneer deze moet plaatsvinden en onder welke voorwaarden. Op basis daarvan worden strategische gronden aangewezen. Dit voorkomt versnippering en biedt duidelijkheid aan inwoners, grondeigenaren en ontwikkelaars.

Niet elke woning en niet elke kern is hetzelfde. Daarom willen we af van één vaste grondprijs voor iedereen. De gemeente moet kunnen differentiëren, op basis van woningtype, doelgroep en kern. Lagere grondprijzen kunnen worden ingezet voor starterswoningen, seniorenwoningen, sociale huur, CPO‑projecten en zelfbouw. Dit maakt betaalbaar wonen mogelijk zonder ingewikkelde subsidieregelingen en ondersteunt gelijkmatige ontwikkeling over alle kernen.

Jaarlijkse grondprijsbrief en meer bestuurlijke slagkracht

Om sneller te kunnen inspelen op veranderende omstandigheden, worden grondprijzen gebundeld in een jaarlijkse grondprijsbrief, vastgesteld door het college binnen duidelijke kaders van de gemeenteraad. Het college kan gemotiveerd afwijken wanneer het maatschappelijk belang dat vraagt. Zo combineren we democratische controle, bestuurlijke wendbaarheid en heldere kaders.

Wanneer maatschappelijke doelen in het gedrang komen, moet de gemeente bovendien kunnen beschikken over stevig instrumentarium. De Gemeenschapslijst is daarom bereid om vaker gebruik te maken van de Wet voorkeursrecht gemeenten om strategische locaties veilig te stellen, speculatie tegen te gaan en regie te versterken.

Grondbeleid staat altijd in dienst van grotere doelen: betaalbare woningen, leefbare kernen en passende voorzieningen. Een helder, flexibel en toekomstgericht grondbeleid zorgt ervoor dat de gemeente kan sturen waar het moet, faciliteren waar het kan en altijd handelt in het belang van de gemeenschap.

Strategische grondvoorraad met een lichte actieve rol

De gemeente hoeft niet overal grootschalig grond te verwerven, maar moet wél gericht kunnen sturen. Daarom kiest de Gemeenschapslijst voor een lichte strategische grondvoorraad, bestaande uit sleutelpercelen, ruilgronden en intentie- of optieovereenkomsten met standaardkaders. Zo houdt de gemeente regie op cruciale locaties zonder onnodige financiële risico’s.

De gemeente moet grond bovendien tijdelijk kunnen inzetten voor flexwoningen (bijvoorbeeld 10–15 jaar) om snel in te spelen op urgente woningvragen. Daarna blijft de grond beschikbaar voor andere functies, terwijl flexwoningen elders opnieuw kunnen worden ingezet.

Waar passend maken we vaker gebruik van erfpacht en maatschappelijke erfpacht. Dit houdt gemeentelijke eigendom in stand, terwijl woningen en voorzieningen gerealiseerd kunnen worden tegen lagere instapkosten. Dit instrument is vooral geschikt voor sociale woningbouw, collectieve woonvormen en maatschappelijke voorzieningen.

Concreet

Algemeen

• Credo: faciliterend/passief grondbeleid waar het kan, actief grondbeleid wanneer het nodig is.
• Vereenvoudigen en actualiseren huidige nota grondbeleid met meer instrumenten voor college.
• Differentiatie van grondprijzen verder mogelijk maken in nota grondbeleid.
• Grondbeleid per kern vormgeven in een uitbreidingsstrategie en daarbij strategische gronden aanwijzen met daarin:
  • Korte / middellange / lange termijn locaties
  • Gewenste woningmix
  • Maatschappelijke voorzieningen
• Maatwerk in grondprijzen naar woningtype, doelgroep en kern.
• Differentiatie in grondprijzen voor starterswoningen, seniorenwoningen, sociale huur, CPO en zelfbouw.

Meer bevoegdheden college

• Jaarlijkse grondprijsbrief vastgesteld door college met:
  • Prijscategorieën per woningtype
  • Differentiatie per kern
  • Transparante publicatie van prijzen en afwijkingen
• Vaker toepassen Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) als dat een meerwaarde heeft voor strategische ontwikkelingen.
• Tijdelijk inzetten van grond voor flexwoningen (10–15 jaar).
• Heldere beslisboom in nieuw grondbeleid wanneer inzet faciliterend (passief) is en wanneer actief met daarbij de rol van de gemeente en verachte benodigde ambtelijke inzet.
• Koppeling met jaarlijkse woningbouwprogrammering maken in actief en faciliterend grondbeleid.